Odpowiedzialność członka zarządu w przypadku bezskuteczności egzekucji wszczętej przeciwko spółce z o.o.
Zachęcamy do zapoznania się z artykułem na temat pełnienia funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
Pełnienie funkcji członka zarządu w spółce z o.o. wiąże się nie tylko z prowadzeniem spraw spółki lub jej reprezentacją, ale – co najważniejsze – z przyjęciem na siebie odpowiedzialności za zobowiązania spółki istniejące w chwili objęcia funkcji. Warunkiem pociągnięcia członka zarządu do odpowiedzialności za zobowiązania spółki jest bezskuteczność ich egzekucji z majątku spółki. Co go może zwolnić z odpowiedzialności w tym zakresie?
Podstawą dochodzenia roszczeń przez wierzyciela wobec członka zarządu może być postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności albo plan podziału sporządzony w trakcie postępowania upadłościowego (jeśli w postępowaniu upadłościowym wierzytelność nie została zaspokojona oraz gdy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został zgłoszony we właściwym czasie – o czym mowa poniżej).
Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, w której spółka została wykreślona z rejestru i utraciła swój byt prawny. Wierzyciel może wówczas dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności w postępowaniu wytoczonym bezpośrednio członkom zarządu.
Członkowie zarządu sp. z o.o. mogą zwolnić się od tej odpowiedzialności przez wykazanie jednej z okoliczności, tzw. przesłanek egzoneracyjnych, którymi są:
1. Zgłoszenie przez członka zarządu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (lub w tym samym czasie wydanie postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu). „Właściwy czas” na zgłoszenie przez członka zarządu ww. wniosku to 30-dni od dnia wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości, tj. od momentu, w którym spółka – ze względu na brak środków – nie może zaspokoić wszystkich swoich wierzycieli, jednak jej majątek pozwala na co najmniej częściowe ich zaspokojenie w postępowaniu upadłościowym.
Przed objęciem funkcji w spółce członek zarządu powinien zapoznać się z jej stanem finansowym (np. przeprowadzając audyt). Członek zarządu, który objął funkcję w niewypłacalnej spółce, ma obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nawet gdy spółka nie ma majątku, który pokryłby koszty postępowania upadłościowego lub ma majątek, który pozwoliłby jedynie na zaspokojenie tych kosztów (co stanowi podstawę oddalenia wniosku). Jeśli tego nie zrobi, będzie odpowiadał solidarnie z pozostałymi członkami zarządu za zobowiązania spółki istniejące w chwili objęcia przez niego funkcji. Termin na złożenie przez takiego członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości jest liczony od chwili objęcia funkcji.
Jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości – złożony przez spółkę – zostanie zwrócony z powodu nieuzupełnienia braków formalnych (np. braku uiszczenia opłaty od wniosku), członek zarządu nie będzie mógł skutecznie zwolnić się z odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
2. Brak winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. W związku z wymaganiem od członka zarządu podwyższonej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków, obowiązuje domniemanie winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Wykazanie braku winy, wymaga udowodnienia, że sytuacja faktyczna, w której członek zarządu się znalazł, obiektywnie uniemożliwiła mu zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, np. podstępne wprowadzenie w błąd członka zarządu co do danych finansowych spółki lub jego przewlekła choroba uniemożliwiająca pełnienie funkcji. Nie zwalnia jednak z tej odpowiedzialności np. powołanie się na nieznajomość spraw finansowych spółki w związku z wewnętrznym podziałem obowiązków wśród członków zarządu.
3. Brak szkody po stronie wierzyciela mimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Chodzi tu o sytuację, w której wierzyciel nie mógłby zaspokoić swojej wierzytelności (np. ze względu na brak środków w majątku spółki), nawet gdyby postępowanie upadłościowe zostało wszczęte we właściwym czasie. Członek zarządu odpowiada wobec wierzyciela jedynie za taką część wierzytelności istniejących w czasie pełnienia przez niego funkcji, jaka zostałaby zaspokojona, gdyby postępowanie upadłościowe zostało wszczęte we właściwym czasie.
W razie innych pytań lub wątpliwości odnoszących się do treści artykułu, zapraszamy do kontaktu.
Aleksandra Chomicka, CDZ Chajec i Wspólnicy
